Geschiedenis

De naam

De Internationale Beiaardwedstrijd Koningin Fabiola wordt voor het eerst georganiseerd in 1987 door de Koninklijke Beiaardschool Jef Denyn, Internationaal Instituut voor Beiaardkunst. De ambities liggen heel hoog, want de nieuwe wedstrijd mikt op het allerhoogste niveau. Het doel: een "Elisabethwedstrijd" voor de beiaard oprichten. De stuwende kracht achter dit initiatief is de toenmalige directeur Jo Haazen. Koningin Fabiola, die reeds eerder haar bescherming verleende aan het voornoemde instituut, wordt bereid gevonden om haar naam aan de wedstrijd te verbinden. Ze zal in 1990 en 1998  de finale bijwonen en persoonlijk de eerste prijs uitreiken.

 

Congres

Oorspronkelijk wordt de wedstrijd om de drie jaar gepland. Vanaf 1998 schakelt men over naar een vijfjaarlijkse cyclus.

Hierop wordt voor de zevende editie een uitzondering gemaakt. In 2014 vindt immers in Antwerpen en Brugge het congres plaats van de Wereld Beiaard Federatie. Reden genoeg dus om de Internationale Beiaardwedstrijd Koningin Fabiola met een jaar uit te stellen. De wedstrijd werd in overleg met de Vlaamse Beiaardvereniging als pre-congres opgenomen in het programma van het congres zodat meer buitenlandse beiaardiers kunnen deelnemen aan de wedstrijd of als publiek de wedstrijd bijwonen.

 

Hoog niveau

In 1987 wil men met de nieuwe wedstrijd een alternatief bieden voor de vroegere wedstrijden van de Beiaardschool waaronder de prijs Leon Henry en de prijs Prosper Verheyden. De lat wordt wel een flink stuk hoger gelegd. Een muziekcommissie, samengesteld uit docenten van de Beiaardschool en vooraanstaande musici, tekenen een wedstrijd uit van het allerhoogste niveau. Aan de deelnemers wordt gevraagd om een repertorium voor te leggen van negen werken van de hoogste moeilijkheidsgraad, verdeeld over drie stijlperiodes. Dit wordt aangevuld met een plichtwerk. Dat wordt speciaal voor de gelegenheid gecomponeerd.  

 

Het verloop

In de voorronde selecteert de jury de finalisten, die met elkaar zullen wedijveren gedurende twee finalerondes. Sedert de editie van 2003 beperkt de jury zich tot vijf finalisten in plaats van zes. Een beiaardier die doorstoot tot de finale moet zich drie dagen na elkaar bewijzen op de monumentale concertbeiaard van Sint-Rombouts. Dit maakt de Internationale Beiaardwedstrijd Koningin Fabiola tot de moeilijkste en de zwaarste wedstrijd voor beiaard op wereldschaal. Van de deelnemer wordt het uiterste gevraagd wat betreft muzikaliteit en speeltechniek. Het  uithoudings- en concentratievermogen wordt echt op de proef gesteld.

 

Plichtwerk

Voor het plichtwerk doet men telkens beroep op gerenommeerde componisten, die vertrouwd zijn met de beiaard:

  • 1987: Sonate voor beiaard van Jos Van Looy, docent aan het Koninklijke Vlaams Muziekconservatorium Antwerpen en directeur van de Muziekacademie van Lier.
  • 1990: Ballade voor beiaard van Peter Cabus, docent aan het Koninklijk Conservatorium te Brussel en directeur van het Stedelijk Conservatorium van Mechelen
  • 1993:  Prelude, Adagio and Fugue van John Gouwens, beiaardier en organist van Culver Military Academy, Culver (Indiana, USA). Dit werk is de winnaar van de compositieprijs, die dat jaar door de Koninklijke Beiaardschool wordt georganiseerd.
  • 1998: Sprookje op de naam Fabiola van Kristiaan Van Ingelgem, docent aan het Koninklijke Vlaams Muziekconservatorium Antwerpen en gerenommeerd concertorganist.
  • 2003: We ring, we chime, we toll van Geert D'hollander, docent aan de Koninklijke Beiaardschool en stadsbeiaardier van Antwerpen. Dit werk is de winnaar van de compositieprijs, die dat jaar door de Koninklijke Beiaardschool wordt georganiseerd.
  • 2008: Soliloquy van John Courter, beiaardier van Berea College, Berea (Kentucky, USA) en een der belangrijkste componisten van beiaardmuziek in de USA.

 

Voor de zevende Internationale Beiaardwedstrijd Koningin Fabiola wordt het plichtwerk gecomponeerd door Frédéric Devreese, Belgisch componist en dirigent met internationale faam. Dit maal wordt echter ook een tweede plichtwerk geïntroduceerd: een compositie voor strijkers en orkest …van Geert D'hollander. Hiermee volgt men een nieuwe evolutie in de beiaardkunst. Het klassieke toreninstrument doet dankzij de ontwikkeling van kleine mobiele beiaarden zijn intrede in de concertzaal. Musiceren samen met andere instrumenten of ensembles wordt nu mogelijk.

 

Jury

De jury bestaat telkens uit een uitgelezen groep beiaardiers en musici uit verschillende landen. De drie grote beiaardlanden België, Nederland en de Verenigde Staten zijn telkens vertegenwoordigd, aangevuld met beiaardiers uit onder meer Duitsland, Spanje, Portugal, Frankrijk, Noorwegen of Australië. Ook musici die de beiaard niet bespelen zetelen in de jury. Waar beiaardiers vaak heel technisch oordelen, luisteren zij met een onbevangen oor. In de voorbije edities maken ondermeer Vic Nees, Peter Cabus, Wilfried Westerlinck, Frédéric Devreese  en Jan De Maeyer deel uit van de jury.

 

Internationale aandacht

Dat de Internationale Beiaardwedstrijd Koningin Fabiola wereldwijd aandacht geniet, wordt aangetoond door de grote diversiteit van deelnemers. Sedert de eerste editie hebben beiaardiers uit een groot aantal landen deelgenomen: België, Nederland, Frankrijk, de Verenigde Staten, Rusland, Denemarken, Australië, Polen, Portugal en Spanje. Verschillende laureaten bekleden vandaag prominente plaatsen als docent aan beiaardopleidingen of zijn titularis van de belangrijkste torens.

 

De eerste laureaten van de voorbije edities zijn:

  • 1987: 1. Geert D'hollander (België)
  • 1990: 1. Boudewijn Zwart (Nederland)
  • 1993: 1. Gideon Bodden (Nederland)
  • 1998: 1. Tom Van Peer (België)
  • 2003: 1. Twan Bearda (België)
  • 2008:
    • 1. Kenneth Teunissen (België)
    • 2. Toru Takao (Japan)
    • 3. Malgosia Fiebig (Polen
    •  4. John Lehrer (USA)
    • 5. Monika Kazmierchak (Polen).